Zelfgemaakte Oudhollandse pepernoten brengen een warme, geurige sfeer thuis in de decembermaand. Deze nostalgische, taaie brokken met hun karakteristieke anijssmaak vallen onder puur Hollands comfort food. Waar mainstream kruidnootjes de overhand krijgen, bewijst dit recept dat bewust en mindful koken met alternatieve granen juist smaakvol is. Door de fusion van boekweitmeel, teffmeel en sojameel zet je een nostalgische traktatie op tafel die 100% vegan en glutenvrij is. Bekijk de bereiding in de video en pak meer inspiratie op de hoofdpagina Recepten & Diëten.
🪷 Een gezonde leefstijl draait om balans. Werk aan een positieve mindset met mijn lifestyleboek Op Naar Beter en laat je meeslepen met mijn fantasyroman De Gelijkgestemden – Een Nieuw Begin, verkrijgbaar bij Boekenbestellen.nl en andere boekhandels.
Kruidnoten of pepernoten? Wat is wat? Tegenwoordig worden beide namen door elkaar gebruikt, maar eigenlijk zijn de knapperige, ronde speculaaskoekjes ‘kruidnootjes‘ en de zachte, ongelijke, hompen die naar anijs of kardemom smaken de ‘pepernootjes’. Die brokken heten intussen Oudhollandse pepernoten om het onderscheid te maken.
Kruidnoten zijn heerlijk en typisch Hollands, maar eigenlijk zijn de Oudhollandse pepernoten nog bijzonderder. Waar je de smaak van kruidnoten nog weleens in het buitenland kunt vinden in de vorm van speculaas, pepparkakor, peperkoek en ginger cookies, kun je dat met die grote hompen pepernoten met anijssmaak niet.
Wat zijn echte Oudhollandse pepernoten
Die grote, taaie, ouderwetse brokken die qua smaak op taai taai lijken, kun je de laatste jaren maar moeilijk vinden. Niet alle bakkerijen maken er nog tijd voor, want de kruidnootjes in allerlei smaken winnen aan populariteit. En als je de Oudhollandse pepernoten vindt, zit er geen roggemeel in en smaken ze droog.
De echte Oudhollandse pepernoten horen echter wat bitter te zijn omdat ze roggemeel horen te bevatten. Ook horen die brokken een zachte, boterige smaak te hebben omdat er roomboter is gebruikt. Ik maakte zulke pepernoten al eens eerder, dat recept vind je hier . Dit vegan recept is zonder roomboter gemaakt, want het sojameel vangt dat gemis op.
Wij hebben geen intolerantie voor tarwe. Maar omdat ik vind dat wij tarwe, rogge, spelt en alle andere meelsoorten uit de tarwefamilie te gemakkelijk binnen krijgen in Nederland, wilde ik nu gaan voor glutenvrij, notenvrij en zuivelvrij. Dat lukte en dat recept vind je hieronder. Het is ook geschikt voor veganisten en vegetariërs.
De perfecte glutenvrije vervangende meelsoorten
In dit recept ontbreken tarwegluten die normaal voor een elastische, taaie structuur zouden zorgen. Ik koos voor een combinatie van meelsoorten die voor die cohesie zorgen. Boekweitmeel bevat oplosbare vezels en zetmeel die bij hydratatie en verhitting gaan binden, waardoor het deeg niet uit elkaar valt.
Sojameel is rijk aan eiwitten en bootsen de werking van eieren of roomboter na. Het zorgt voor een zachte, bijna boterachtige textuur in de mond, zonder dat er dierlijke vetten aan te pas komen.
Echte Oudhollandse pepernoten horen roggemeel te bevatten. Dat geeft een zware, licht bittere smaak. Teffmeel is vergelijkbaar met een hoog gehalte aan tannines en complexe koolhydraten. Teffmeel geeft de typische, zware ‘rogge-achtige’ smaak en textuur, terwijl het 100% glutenvrij blijft.
Baking soda en appelazijn zorgen samen voor gasbelletjes. Ze zorgen ervoor dat de zware meelmassabij het bakken toch mooi uitzet en die typische, iets luchtige maar taaie binnenkant krijgt.
Hoe maak je vegan en glutenvrije Oudhollandse pepernoten
Voor een volle, bourgondische smaak is het fijn om te weten dat deze Oudhollandse pepernoten eigenlijk helemaal niet moeilijk zijn om te maken. En als je geen tarwegluten verdraagt, is het prettig om te weten dat je ook de specifieke smaak van roggemeel kunt vervangen: met teffmeel.
Bij deze methode wordt een opwarmmethode gebruikt om stroop en meel tot een deegbal te vormen. In plaats van roggemeel heb ik teffmeel gebruikt. Teffmeel smaakt iets bitter en valt ook zwaar, net als rogge. Boekweitmeel houdt het deeg bij elkaar als vervanger van tarwemeel. Het gebruik van sojameel maakt het deeg zacht en vervangt het ei en de boter.
Ingrediënten vegan en glutenvrije Oudhollandse pepernoten
Voor circa 30 stuks heb je onder andere boekweitmeel, sojameel, teffmeel, anijs/kardemom, stroop, baking soda, appelazijn en zout nodig.
Bereidingswijze van de ouderwetse glutenvrije pepernoten
- Droge basis: Meng de meelsoorten met anijs/kardemom en voeg baking soda met appelazijn toe.
- Stroop verwarmen: Verwarm de stroop en het zout tot tegen het kookpunt, meng dit door het meel.
- Rusten: Kneed tot een bal, wikkel in folie en laat 1 tot 24 uur rusten in de koelkast.
- Bakken: Vorm bolletjes, leg ze op een bakplaat en bak circa 20 minuten op 175°C.
Vegan en glutenvrije Oudhollandse pepernoten
Equipment
- oven
- pan
Ingrediënten
- 150 gram boekweitmeel
- 50 gram sojameel
- 25 gram teffmeel
- 2-3 theelepels anijs of kardemom
- 175 ml stroop
- 75 ml water evt extra water
- -¼ theelepel zout
- 1 theelepel baking soda
- 1 eetlepel appelazijn
Instructies
- Breng meelsoorten en anijs samen in een hittebestendige kom. Verwarm stroop en zout in een pannetje op het fornuis tot het tegen de kook aan zit. Doe het vuur uit. Roer in een glas de appelazijn door de baking soda. Roer dit door het meel. Voeg de opgewarmde stroop bij het meel en roer goed door met een lepel. Wacht even tot je er met de hand een samenhangend deeg van kunt kneden. Voeg eventueel wat water toe als het deeg te droog is of meer meel als het deeg te nat is.
- Rol het deeg strak op in huishoudfolie of een diepvrieszakje en leg het weg in de koelkast. Laat minimaal 1 uur tot 24 uur rusten, zodat de kruiden in het deeg kunnen trekken. Laat het op kamertemperatuur komen.
- Verwarm de oven voor op 175C. Haal het deeg uit de folie. Verdeel het in vieren en rol elk deel met de hand tot een rol van 3 cm dik. Snijd plakjes van 2 cm en rol elk plakje uit tot een bolletje. Mocht het deeg aan je vingers kleven, dan kun je je handen wat invetten met kokosolie of met wat meel bestuiven.
- Oudhollandse pepernoten horen ongelijk en grillig van vorm te zijn, dus doe er niet je best op. Leg elk balletje rommelig als een verdwaalde puzzel op een bakplaat en tegen elkaar. Bak 20 min op 175C.
- Als de bovenkant lichtbruin is en elk balletje lekker is uitgezet, haal je de bakplaat eruit. Laat verder afkoelen. Oudhollandse pepernoten zijn zo al lekker, maar de moderne Hollander anno 2024 vindt het ook wel lekker met een dipje. Dip dus eventueel een paar pepernoten in gesmolten chocola. Lekker voor de variatie en een lust voor het oog! Nooit meer saaie pepernoten. Geniet ze!
Video
Notities
Keukentips & Smaakmakers
Maak het jezelf gemakkelijker met de volgende tips die ik zelf ook wel had willen weten!
- De Kruidenbaron verkoopt reeds gemalen kardemom evenals gemalen anijs. Erg handig als je geen peultjes wilt openbreken. Met beide kruiden kun je heerlijk winterse dranken maken, dus staat die niet jaren doelloos in de kast.
- De Notenshop heeft een groot assortiment alternatieve meelsoorten, zoals boekweitmeel.
- Een bakplaat is voor mij onmisbaar voor koekjes en broodjes – en zoveel meer. Mijn bakplaat is heel solide en lijkt op de Siemens HZ431001 bakplaat Metaal (Bol.com)
- Serveer de knabbels op een mooie bordenset zoals de Handgemaakte Japanse Bordenset – Gouden collectie appero (The Oriental Shop). De kommetjes en de grote schaal zijn ideaal voor meer strooigoed. Vrolijk en gezellig!
Meer recepten voor de decembermaand
Ik volgde het recept Oudhollandse pepernoten van de Notenshop, maar week er op een paar punten vanaf. Wil je het houden bij hun tarwemeel en zonnebloemolie? Bekijk dan hun recept ook eens! Ik miste in hun recept wel helaas de roomboter die de Oudhollandse pepernoten van een banketbakker wel bevatten. Als je een vervanger voor roomboter zoekt, is kokosolie handig en kijk naar mijn recept met ghee of roomboter. Op zoek naar meer recepten van Vera? Kijk eens mee!
- Hoe maak je zelf speculaaskruiden? – Handig en suikervrij recept
- Boerenkoolstamppot met paarse zoete aardappel – Lekkere fusion twist
- Budgetrecept bladerdeeghapjes gevuld met chocola of kaas – Slechts 3 ingrediënten
Echte verwennerij zit in het maken van bewuste keuzes en het gebruik van pure ingrediënten. Geniet van jouw comfort food!
